Yenimahalle Çocuk Ergen Psikiyatristi: Ailelere Bilgi

Özgül öğrenme güçlüğü nedir?

Özgül öğrenme güçlüğü, uygun eğitim almasına ve zekâsı yeterli olmasına rağmen çocuğun okuma, yazma ya da aritmetik becerilerinde yaşıtlarından belirgin biçimde geride kalmasıdır. En sık görülen biçimi okumayı etkileyen disleksidir. Kalıtımla güçlü ilişkisi vardır; ailede okumayı geç öğrenen ya da yazım hatalarıyla uğraşan bireyler bulunabilir.

Hangi işaretler fark edilir?

• Harfleri ve sesleri eşleştirmekte, heceleri birleştirmekte zorlanma
• b-d, p-q gibi harfleri ve 6-9 gibi rakamları sınıf düzeyine göre uzun süre karıştırma
• Çok yavaş ve hatalı okuma, okuduğunu anlamakta güçlük
• Aynı kelimeyi aynı sayfada farklı biçimlerde yazma, harf atlama ya da ekleme
• Çarpım tablosunu ve işlem sırasını hatırlamakta zorlanma, sayıları basamaklarına göre yazamama
• Sağ-sol, saat okuma ve günlerin sırası gibi kavramlarda zorluk
• Okuma-yazma gerektiren ödevlerden kaçınma, karın ağrısı ve okula gitmek istememe

Dikkat eksikliğinden farkı nedir?

Dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü sıklıkla birlikte görülür ve birbirine karışır. Dikkat eksikliğinde çocuk her derste ve her ortamda dikkatini sürdürmekte zorlanır. Öğrenme güçlüğünde ise sorun belirli becerilerle sınırlıdır: çocuk sözlü olarak anlatılan bir konuyu çok iyi kavrayabilir ama aynı bilgiyi okuyarak öğrenemez. İkisi birlikte varsa her ikisinin de tedavi edilmesi gerekir.

Psikiyatrist nasıl değerlendirir?

Çocuk ergen psikiyatristi gelişim öyküsünü, okul geçmişini ve ailedeki benzer durumları sorar; okul defterlerini ve yazılı ödevleri inceler. İşitme ve görme sorunlarının dışlanması önemlidir. Zekâ ve öğrenme becerilerini ölçen testler, alana uygun uzmanlar tarafından uygulanır. Dikkat eksikliği, kaygı ve özgüven sorunları birlikte değerlendirilir. Tanı genellikle okumayı öğrenme döneminden sonra, çoğu zaman ikinci ya da üçüncü sınıfta konur.

Okulda ve evde nasıl desteklenir?

Öğrenme güçlüğünün temel tedavisi, çocuğun öğrenme biçimine uygun yapılandırılmış özel eğitimdir. Okul tarafında eğitsel değerlendirme sonrasında destek eğitim, bireyselleştirilmiş eğitim planı ve sınavlarda ek süre, soruların okunması gibi düzenlemeler gündeme gelebilir. Evde ise:

• Kısa ve sık okuma çalışmaları uzun ve yorucu oturumlardan daha etkilidir.
• Sesli kitaplar, renkli kartlar ve somut materyaller öğrenmeyi kolaylaştırır.
• Hata yerine ilerlemeyi takdir edin; çocuğun güçlü olduğu alanlarda başarı yaşamasına fırsat verin.
• Kardeş ya da arkadaşlarla kıyaslamaktan kaçının.

Özgüvenin korunması

Öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklar uzun süre başarısızlık yaşadıklarında kendilerini "aptal" olarak görmeye başlayabilir. Kaygı, okuldan soğuma ve davranış sorunları bu nedenle sık eşlik eder. Psikiyatrist, çocuğun kendine bakışını ve duygusal durumunu da takip eder; gerektiğinde bireysel destek planlar. Çocuğa güçlüğünün adını ve bunun zekâsıyla ilgili olmadığını anlatmak çoğu zaman büyük bir rahatlama sağlar.

Matematik güçlüğü (diskalkuli) nasıl anlaşılır?

Diskalkuli, sayıların anlamını kavramakta ve aritmetik işlemleri öğrenmekte belirgin güçlüktür. Çocuk küçük nesne gruplarını saymadan tanıyamaz, sayıları büyüklük sırasına koymakta zorlanır, parmak saymayı yaşıtlarından çok daha uzun süre kullanır, çarpım tablosunu ezberlese bile hızla unutur ve problem sorularında hangi işlemi yapacağına karar veremez. Saat okuma, para üstü hesaplama ve zaman kavramı da etkilenebilir.

Matematik güçlüğü çoğu zaman matematik kaygısıyla birlikte görülür; çocuk derste donup kalabilir ya da matematik ödevlerinden kaçınabilir. Somut materyallerle (boncuk, sayı doğrusu, bloklar) yapılan, adım adım ilerleyen özel eğitim ve hesap makinesi gibi destekleyici araçlar çocuğun ilerlemesine yardım eder.

Öğrenme güçlüğü ergenlikte nasıl seyreder?

Ergenlikte ders yükü ve okuma miktarı arttıkça öğrenme güçlüğü olan gençler daha çok zorlanabilir. Uzun metinleri okumak, not tutmak, yazılı ödevleri planlamak ve yabancı dil öğrenmek bu dönemde öne çıkan güçlüklerdir. Tanısı konmamış gençler kendilerini yetersiz hissedebilir; okuldan soğuma, devamsızlık, kaygı ve depresyon gelişebilir.

Bu dönemde gencin kendi öğrenme biçimini tanıması ve uygun stratejileri (sesli kitaplar, zihin haritaları, metin okuma uygulamaları, sınavlarda düzenlemeler) kullanmayı öğrenmesi önemlidir. Meslek seçiminde gencin güçlü yönlerinin ön plana çıkarılması, gelecek kaygısını azaltır. Öğrenme güçlüğü olan pek çok genç, uygun destekle üniversite eğitimini ve meslek yaşamını başarıyla sürdürür.

Yenimahalle'de çocuk ergen psikiyatristine başvuru

Yenimahalle'de yaşayan aileler okuma, yazma ya da matematikte süregiden zorluklar için çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. Başvuruya karneleri, yazılı sınav kâğıtlarını, defterleri ve öğretmen görüşlerini götürmek değerlendirmeyi hızlandırır.